Expositie Merklappen uit de Collectie Aafke Buurs in het Honig Breethuis

Datum/Tijd
za 16-06-2018 - zo 19-08-2018
13:00 - 17:00 uur

Locatie
Honig Breethuis
Lagedijk 80
1544 BJ Zaandijk

Categorieën


Zaanse merklap uit 1666 met afbeelding van de vijf wijze maagden, 45 x 45,5 cm.  [coll. Aafke Buurs]

Het Honig Breethuis toont van 16 juni t/m 19 augustus zeldzame antieke merklappen uit de collectie Aafke Buurs. De verzameling, die mevrouw Buurs vanaf 1995 samenstelde, omvat rond de driehonderd merk- en borduurlappen. De kleine expositie laat een representatieve afspiegeling zien van deze indrukwekkende privé collectie. Zij geeft een beeld van de specifieke motieven en borduurtechnieken, zoals deze van de 17e t/m de 19e eeuw karakteristiek waren in de Zaanstreek, Noord-Holland, Zeeland en Friesland. Tot de toegepaste technieken behoren, naast de bekende kruis-, ketting- en platsteek, ook het zogeheten wit- en sneewerk. Een enkele Duitse doek van borduurzijde op zijde is toegevoegd aan de expositie, omdat deze bleek te zijn opgespannen op een vel zuurvrij lompenpapier van de firma C & J HONIG.

Begrip in merklap minnende kring

Aafke Buurs is lid van de vereniging “Merkwaardig” voor Liefhebbers van Merklappen.  Van jongs af aan ontwikkelde zij een liefde voor handwerken en textiel, zoals het vervaardigen van poppenkleertjes. Na haar pensioen startte ze met het verzamelen van antieke merklappen, waarvoor zij menige markt en veiling afstruinde en gaandeweg een goede neus ontwikkelde. Daarmee vormt de Collectie Aafke Buurs een begrip in merklap minnende kringen.

Van monogram tot dwaze maagd

Merklappen kwamen oorspronkelijk voort uit het gebruik linnengoed te voorzien van een geborduurd monogram of (huis-)merk. Zo viel het te herkennen als het naar wasserijen werd gebracht of op bleekvelden te drogen gelegd. Gaandeweg gingen meisjes en jonge vrouwen er toe over alfabetten, cijferreeksen en motieven te borduren als oefening in handwerken. Zo bracht Broek in Waterland veel zogenaamde ‘tekstdoeken’ voort, voorzien van namen, leeftijd en jaartal. Naast geometrische figuren, waartoe het regelmatige weefsel zich goed leende, ontstonden er ook gestileerde beeltenissen van mensfiguren, bloemen, bomen, vogels, zeilschepen en bouwwerken ook symbolische voorstellingen van heraldische aard of naar Bijbelse verhalen. Zo werd in de Zaanstreek tijdens Gouden Eeuw onder doopsgezinden het motief populair van de gelijkenis van de wijze en de dwaze maagden uit het Nieuwe Testament.

De collectie Aafke Buurs bevat twee fraaie voorbeelden van merklappen met dit motief, daterend uit 1666 en 1672. Hierop zijn ook andere symbolische voorstellingen te zien, zoals de “Hollandse Tuin” en de “Verspieders van Kanaän”. De tentoonstelling is te bezichtigen tijdens openingsuren van het Honig Breethuis: donderdag t/m zondag van 13.00 tot 17.00 uur. Meer informatie op www.honigbreethuis.nl